De term
Pre-exposure profylaxe is de volledige naam van PrEP
Pre-exposure profylaxe, in het Nederlands vaker geschreven als pre-expositieprofylaxe, betekent letterlijk bescherming vóór de blootstelling. Pre is voor, expositie is blootstelling en profylaxe is een middel dat een ziekte voorkomt in plaats van behandelt. De afkorting PrEP komt van het Engelse pre-exposure prophylaxis.
Je komt de term in allerlei schrijfwijzen tegen: pre-exposure, pre exposure, hiv prophylaxis pre exposure of pre exposure prophylaxis prep hiv. Het gaat steeds om hetzelfde: medicijnen die je vooraf inneemt zodat hiv geen kans krijgt. Op deze pagina staat waar die naam vandaan komt en wat hij precies dekt.
Voor en na
Het verschil met post-expositieprofylaxe
Naast pre-expositieprofylaxe bestaat post-expositieprofylaxe, afgekort PEP. Het enige verschil in de naam is het woordje pre of post, maar in de praktijk zijn het twee heel verschillende behandelingen.
Bij pre-expositieprofylaxe zit het middel al in je lichaam op het moment dat je risico loopt. Bij post-expositieprofylaxe begin je pas ná een risico, en dan moet het binnen 72 uur. Dat is een kuur van 28 dagen met meer middelen.
| Pre-expositieprofylaxe (PrEP) | Post-expositieprofylaxe (PEP) | |
|---|---|---|
| Wanneer | Vóór de blootstelling | Ná de blootstelling, binnen 72 uur |
| Middelen | Emtricitabine en tenofovirdisoproxil | Een combinatie van meer hiv-remmers |
| Hoe lang | Zolang je risico loopt | Een kuur van 28 dagen |
| Doel | Voorkomen dat je risico loopt | Voorkomen dat een besmetting doorzet |
De volledige vergelijking staat op PrEP of PEP.
In Nederland
Hoe pre-expositieprofylaxe hier geregeld is
In Nederland staat pre-expositieprofylaxe beschreven in de Nederlandse PrEP-richtlijn. Daarin staat welk middel wordt gebruikt, in welke sterkte, welke onderzoeken er voor de start horen en hoe vaak je daarna op controle komt.
Sinds 2024 kan iedereen met een verhoogd risico op hiv volgens de Rijksoverheid gratis PrEP-zorg bij de GGD krijgen. De tabletten betaal je daarbij zelf. Hoe die routes zich tot elkaar verhouden staat op kosten en vergoeding.
De schema's
Twee manieren om het in te nemen
Pre-expositieprofylaxe kan dagelijks of volgens het 2-1-1 schema rond de seks. Het dagelijkse schema werkt voor iedereen. Het 2-1-1 schema is alleen geschikt bij anale seks.
- Dagelijks: elke dag één tablet, bij anale seks 5 dagen vooraf beginnen en bij vaginale seks 7 dagen
- 2-1-1: 2 tabletten tussen 24 en 2 uur voor de seks, daarna elke 24 uur één tot 48 uur na het laatste risico
- Bij goed gebruik is er volgens de richtlijn ongeveer 100 procent bescherming tegen hiv
De precieze uitleg per schema staat op PrEP gebruiken, en welk medicijn het precies is lees je op PrEP medicatie.
Wat het niet is
Profylaxe is geen behandeling en geen vaccin
Een profylaxe voorkomt, een behandeling geneest en een vaccin leert je afweer een ziekteverwekker herkennen. Pre-expositieprofylaxe hoort bij de eerste groep: het werkt zolang het middel in je lichaam zit en niet langer.
Stop je met slikken, dan stopt de bescherming ook. Er is geen opgebouwde weerstand die daarna blijft hangen. Dat is precies waarom de regelmaat waarmee je het inneemt zoveel belangrijker is dan bij de meeste andere medicijnen.
En het beschermt alleen tegen hiv
Pre-expositieprofylaxe doet niets tegen chlamydia, gonorroe, syfilis, hepatitis C, herpes of HPV. Bij PrEP hoort daarom elk half jaar een soa-screening. Meer daarover op bijwerkingen en op wat is PrEP.
Vragen over de term
Wat mensen hierover vragen
Ja. PrEP is de afkorting van pre-exposure prophylaxis. In het Nederlands schrijven we het meestal als pre-expositieprofylaxe. Het gaat om precies hetzelfde middel en dezelfde manier van gebruiken.
Omdat de term uit het Engels komt en half vertaald is. Pre-exposure, pre exposure, pre-expositie en pre-expositieprofylaxe wijzen allemaal naar hetzelfde. In de Nederlandse richtlijn wordt PrEP gebruikt.
Ja, daar wordt aan gewerkt. Voor bacteriële soa's bestaat DoxyPEP, een dosis doxycycline ná onbeschermde seks. Dat is post-expositieprofylaxe en richt zich niet op hiv. Meer daarover op doxypep.nl.
Aids is het late stadium van een onbehandelde hiv-infectie. Door hiv te voorkomen, voorkom je dus ook dat het ooit zover komt. Meer over hiv zelf staat op PrEP en hiv.
Alles over PrEP op een rij
Kijk wat we nog meer voor je doen
Wat is PrEP?
Werking, bescherming en voor wie›PrEP kopen
Zo bestel je het in drie stappen›PrEP medicatie
Welk medicijn het precies is›PrEP gebruiken
Dagelijks of het 2-1-1 schema›PrEP bijwerkingen
Wat je echt kunt verwachten›Kosten en vergoeding van PrEP
GGD, huisarts of online vergeleken›PrEP en hiv
Het virus en het middel›PrEP of PEP?
Het verschil uitgelegd›Veelgestelde vragen over PrEP
Alle antwoorden bij elkaar›Klaar om te beginnen?