De kern
PrEP gebruiken kan op twee manieren
PrEP gebruiken doe je dagelijks of volgens het 2-1-1 schema. Het dagelijkse schema werkt voor iedereen. Het 2-1-1 schema, ook wel event-driven genoemd, werkt alleen bij anale seks. Voor vaginale seks adviseert de Nederlandse PrEP-richtlijn uitsluitend dagelijks gebruik.
Op deze pagina staat precies wat je wanneer inneemt, wat je doet als je een tablet vergeet en welke controles erbij horen. Lees het door voordat je begint, want de meeste problemen met PrEP komen niet door het middel maar door de manier van innemen.
Schema 1
Dagelijks: elke dag één tablet
Je neemt elke dag één tablet, het liefst op ongeveer hetzelfde moment. Bij anale seks begin je 5 dagen voordat je risico loopt. Bij vaginale seks duurt de opbouw langer: dan begin je 7 dagen van tevoren.
Stoppen doe je niet meteen na de laatste keer. Bij anale seks slik je door tot 2 dagen na het laatste risico. Bij vaginale seks tot 7 dagen erna. Die nasleep is geen extra voorzichtigheid, hij hoort bij het schema.
- Elke dag één tablet, op ongeveer hetzelfde tijdstip
- Bij anale seks: 5 dagen vooraf beginnen
- Bij vaginale seks: 7 dagen vooraf beginnen
- Bij anale seks: doorslikken tot 2 dagen na het laatste risico
- Bij vaginale seks: doorslikken tot 7 dagen na het laatste risico
Schema 2
Het 2-1-1 schema, rond de seks
Dit schema is er voor mensen die niet elke dag willen slikken en die van tevoren weten dat er seks aankomt. De naam zegt precies wat je doet.
| Wanneer | Hoeveel |
|---|---|
| Tussen 24 en 2 uur voor de seks | 2 tabletten tegelijk |
| 24 uur na die eerste inname | 1 tablet |
| Opnieuw 24 uur later | 1 tablet |
| Gaat de seks door na de eerste dag | Elke 24 uur 1 tablet, tot en met 48 uur na het laatste risico |
Alleen bij anale seks
Het 2-1-1 schema is onderzocht en geschikt bevonden voor anale seks. Voor vaginale seks is het dat niet, omdat het slijmvlies daar langer nodig heeft om voldoende van het middel op te nemen. Gaat het om vaginale seks, kies dan het dagelijkse schema.
Kom je binnen de 2 uur voor de seks, dan is de opbouw niet klaar. Neem in dat geval de eerste twee tabletten alsnog, maar ga er niet van uit dat je beschermd bent en overweeg PEP als er een echt risico was.
Als het misgaat
Een tablet vergeten, wat nu?
Dit is de vraag die het vaakst gesteld wordt en waar de meeste onzin over rondgaat. Het korte antwoord: neem hem alsnog zodra je eraan denkt, en sla hem over als het bijna tijd is voor de volgende. Neem er nooit twee tegelijk om iets in te halen, behalve als het schema daarom vraagt.
Bij dagelijks gebruik ben je door één vergeten tablet niet meteen onbeschermd. Wordt het een patroon, dan wel. Vergeet je vaak, dan is dat geen falen maar informatie: bespreek met een arts of het 2-1-1 schema beter bij je past, of zet het slikken vast aan iets dat je toch elke dag doet.
Twijfel je of je nog beschermd bent?
Ga er dan van uit dat je het niet bent en gebruik een condoom tot je weer een paar dagen op schema zit. Was er een duidelijk risico terwijl je uit schema lag, dan is PEP binnen 72 uur een optie.
Erbij horen
De controles die bij PrEP horen
PrEP is geen middel dat je pakt en verder vergeet. Er hoort een paar keer per jaar een controle bij. Dit is wat de Nederlandse PrEP-richtlijn daarover zegt.
| Wanneer | Wat |
|---|---|
| Voor de start | Hiv-test van de vierde generatie, hepatitis B, nierfunctie en een soa-screening |
| Na 1 maand | Hiv-test |
| Elke 6 maanden | Hiv-test en een soa-screening op syfilis, chlamydia en gonorroe |
| Elk jaar | Nierfunctie en een screening op hepatitis C |
Die controles kun je bij de GGD laten doen, bij je huisarts, of met een test die je thuis afneemt en opstuurt. Zet ze in je agenda op het moment dat je begint, want dit is het deel dat mensen laten glippen.
Stoppen
Hoe je netjes stopt met PrEP
Stoppen mag, PrEP is er zolang je het nodig hebt. Alleen niet van de ene dag op de andere. Bij anale seks slik je door tot 2 dagen na je laatste risico, bij vaginale seks tot 7 dagen erna.
Laat na het stoppen nog een hiv-test doen. En heb je hepatitis B, stop dan niet zonder overleg met een arts: tenofovir onderdrukt dat virus ook, en bij plotseling stoppen kan de lever opvlammen.
Vragen over het gebruik
De vragen die tijdens het slikken opkomen
Ongeveer hetzelfde tijdstip is genoeg, het hoeft niet op de minuut. Een vast moment helpt vooral omdat je het dan minder snel vergeet.
Dat kan, maar niet zomaar tussendoor. Ga je van 2-1-1 naar dagelijks, dan bouw je gewoon op vanaf dat moment. Andersom stop je pas nadat je de nasleepdagen hebt afgemaakt. Overleg het met een arts.
Misselijkheid komt voor, vooral in de eerste weken. Het zakt bij de meeste mensen weg. Innemen bij een maaltijd helpt vaak. Blijft het aanhouden, neem dan contact op met een arts. Meer daarover op bijwerkingen.
De werking van PrEP verandert daar niet door. Waar het wel invloed op heeft, is of je je tablet op tijd neemt. Gebruik je drugs tijdens de seks, dan is het dagelijkse schema in de praktijk vaak veiliger dan 2-1-1.
Er staat geen maximum op, zolang de controles goed blijven. Sommige mensen gebruiken het jaren, anderen een paar maanden rond een periode in hun leven. Wat telt zijn de halfjaarlijkse en jaarlijkse controles.
Alles over PrEP op een rij
Kijk wat we nog meer voor je doen
Wat is PrEP?
Werking, bescherming en voor wie›PrEP kopen
Zo bestel je het in drie stappen›PrEP medicatie
Welk medicijn het precies is›PrEP bijwerkingen
Wat je echt kunt verwachten›Kosten en vergoeding van PrEP
GGD, huisarts of online vergeleken›Pre-expositieprofylaxe
Waar die naam vandaan komt›PrEP en hiv
Het virus en het middel›PrEP of PEP?
Het verschil uitgelegd›Veelgestelde vragen over PrEP
Alle antwoorden bij elkaar›Klaar om te beginnen?