De korte uitleg
PrEP is bescherming vóór het risico, niet erna
Wat is PrEP? PrEP staat voor pre-expositieprofylaxe. Vertaald: bescherming vooraf. Je neemt medicijnen voordat je in aanraking komt met hiv, zodat het virus zich niet kan vestigen als je er toch mee in contact komt.
Het gaat om één tablet met twee werkzame stoffen: emtricitabine 200 mg en tenofovirdisoproxil 245 mg. Diezelfde combinatie wordt al jaren gebruikt in de behandeling van hiv. Bij PrEP wordt hij gebruikt om een infectie voor te zijn.
Het verschil met PEP zit in het moment. PEP is noodmedicatie die je binnen 72 uur na een risico start. PrEP is er al voordat het risico er is. Dat verschil staat uitgebreid op de pagina PrEP of PEP.
De werking
Wat de twee stoffen in je lichaam doen
Hiv heeft een eiwit nodig om zichzelf te kopieëren zodra het een cel binnenkomt. Dat eiwit heet reverse transcriptase. Emtricitabine en tenofovirdisoproxil lijken op de bouwstenen die dat eiwit gebruikt. Het virus pakt ze op, bouwt ze in en loopt vast.
Daarvoor moeten die stoffen wel al in je weefsel zitten op het moment dat het virus binnenkomt. Vandaar de opbouwperiode. Het darmslijmvlies bereikt dat niveau sneller dan het slijmvlies van de vagina, en dat is precies waarom de twee schema's verschillen in hoe lang je vooraf moet slikken.
Hoe goed werkt het
Bijna volledig, als je het goed doet
In de Nederlandse PrEP-richtlijn staat het zo: bij goed gebruik is er ongeveer 100 procent bescherming. Dat is een uitzonderlijk getal in de geneeskunde en het is de reden dat PrEP het hiv-beeld in Nederland heeft veranderd.
Het addertje zit in het woord goed. PrEP dat in je kastje ligt beschermt niemand. Vergeet je regelmatig een tablet, dan zakt de bescherming. Neem je het 2-1-1 schema te laat, dan is de opbouw niet klaar op het moment dat het moet. Alle bekende gevallen waarin PrEP faalde, gingen over gebruik en niet over het middel.
De praktische vertaling
Zet een wekker op je telefoon en koppel het slikken aan iets dat je toch elke dag doet, zoals je tanden poetsen. Klinkt simpel, maar het is precies het verschil tussen bijna 100 procent en veel minder.
Wat het niet doet
De grenzen van PrEP, zonder mooie praatjes
Het is verleidelijk om PrEP als een algemene beschermlaag te zien. Dat is het niet. Het richt zich op hiv en verder op niets.
PrEP beschermt tegen
- Hiv, bij goed gebruik vrijwel volledig
PrEP beschermt niet tegen
- Chlamydia
- Gonorroe
- Syfilis
- Hepatitis C
- Herpes en HPV
- Zwangerschap
Daarom hoort bij PrEP elk half jaar een soa-screening. Wie PrEP gebruikt en het condoom weglaat, komt die andere soa's vaker tegen. Dat is geen reden om geen PrEP te nemen, wel een reden om je te blijven testen.
Voor je begint
De onderzoeken die vooraf horen te gebeuren
Volgens de Nederlandse richtlijn hoort er voor de start een aantal dingen te worden uitgezocht. Dat is geen bureaucratie, elk onderdeel voorkomt een concreet probleem.
| Wat | Waarom |
|---|---|
| Hiv-test, vierde generatie | Met hiv is PrEP niet alleen onvoldoende, het kan het virus ook ongevoelig maken voor deze middelen. |
| Hepatitis B | Tenofovir werkt ook tegen hepatitis B. Stop je met PrEP terwijl je die infectie hebt, dan kan de lever opvlammen. Ben je niet beschermd, dan is vaccinatie het advies. |
| Nierfunctie | Tenofovirdisoproxil belast de nieren. Bij een verminderde nierfunctie is het middel niet geschikt. |
| Soa-screening | Syfilis, chlamydia en gonorroe worden meegenomen, omdat die vaak zonder klachten verlopen. |
Bestel je bij ons, dan beoordeelt de arts je aanvraag aan de hand van de vragenlijst. Weet je je hiv-status niet zeker, regel dan eerst een test. Hoe de controles daarna lopen staat op PrEP gebruiken.
Voor wie
PrEP is er voor mensen met een verhoogd risico
In het nationale programma gaat het om mannen die seks hebben met mannen en om transgender personen met een verhoogde kans op hiv. Daarbuiten kan PrEP ook passen bij mensen met een partner die hiv heeft en nog niet onder de detectiegrens is, en bij mensen die uit een land komen waar hiv veel voorkomt.
De praktijk is minder strak dan de lijstjes. Wat telt, is of jouw situatie risico met zich meebrengt en of jij dat risico wilt wegnemen. Die afweging maak je samen met een arts.
Vragen over PrEP
Wat mensen hier vaak nog vragen
Nee. PrEP bestaat uit twee middelen die ook in een hiv-behandeling voorkomen. Een echte behandeling bestaat uit een combinatie van meer middelen. PrEP is dus geen behandeling en werkt niet als je al hiv hebt.
Nee, daar is geen aanwijzing voor. PrEP heeft ook geen invloed op de anticonceptiepil. Het beschermt zelf niet tegen zwangerschap, dus daar heb je iets anders voor nodig.
Er is geen bekende wisselwerking tussen alcohol en de middelen in PrEP. Waar alcohol wel invloed op heeft, is of je je tablet nog neemt. Dat is in de praktijk het echte risico.
PrEP wordt in Nederland ook rond zwangerschap gebruikt, bijvoorbeeld als je partner hiv heeft. Dit is wel een gesprek voor je huisarts of de GGD en niet iets om online af te handelen.
Alles over PrEP op een rij
Kijk wat we nog meer voor je doen
PrEP kopen
Zo bestel je het in drie stappen›PrEP medicatie
Welk medicijn het precies is›PrEP gebruiken
Dagelijks of het 2-1-1 schema›PrEP bijwerkingen
Wat je echt kunt verwachten›Kosten en vergoeding van PrEP
GGD, huisarts of online vergeleken›Pre-expositieprofylaxe
Waar die naam vandaan komt›PrEP en hiv
Het virus en het middel›PrEP of PEP?
Het verschil uitgelegd›Veelgestelde vragen over PrEP
Alle antwoorden bij elkaar›Klaar om te beginnen?